Euribor porastao za 15 baznih poena, rate kredita u evrima ostaju stabilne

Skok šestomjesečnog i dvanaestomjesečnog euribora na 2,29 i 2,16 posto, prosječna rata kredita veća za 15 do 20 eura, uticaj ograničen zbog stabilnog kursa evra prema dinaru

Nagli rast referentnih kamatnih stopa na evropskom tržištu, gdje je dvanaestomjesečni euribor ostvario najveći jednodnevni skok u posljednjih 18 godina, a šestomjesečni euribor porastao najviše za tri godine, neće imati drastičan uticaj na mjesečne rate kredita u evrima u Bosni i Hercegovini, procjenjuju ekonomski analitičari. Prema aktuelnim podacima, šestomjesečni i tromjesečni euribor, koji se najčešće koriste kao osnovica za obračun kamata kod stambenih i gotovinskih kredita sa promjenjivom kamatnom stopom, porasli su sa 2,05 i 2,14 na 2,16 i 2,29 posto tokom jedne sedmice, odnosno za 10 do 15 baznih poena.

Profesor Ismail Musabegović sa Beogradske bankarske akademije ističe da, iako euribor direktno utiče na visinu rate kroz formulu kamatne stope (euribor plus marža banke), zbog stabilnosti kursa evra prema dinaru i maraka, nema osnova za značajnije promjene u iznosima koje građani plaćaju. “Kod prosječnog kredita od 100.000 evra (oko 196.000 maraka) na 25 godina, povećanje bi iznosilo 15 do 20 evra (30 do 40 maraka) mjesečno. Međutim, ne očekujem veće promjene kamatnih stopa u kratkom roku”, izjavio je Musabegović.

Dalje kretanje kamata zavisi prvenstveno od odluka Evropske centralne banke (ECB), čiji je cilj održavanje inflacije u eurozoni na nivou oko dva posto. “ECB mora pažljivo da balansira – ako podigne kamate, može dodatno usporiti privredu, a prepuštanje rastu inflacije nosi rizik inflatorne spirale”, navodi Musabegović. Na tržište dodatno utiču geopolitički rizici i rast cijena energenata, posebno nafte, čija je cijena sa 70 porasla na 100 dolara za barel u posljednjih mjesec dana, što može uticati na inflaciju i ukupnu ekonomsku aktivnost.

Osim toga, kretanje kursa evro-dolar pokazuje globalnu dinamiku kapitala. “Ako su kamate veće u nekoj ekonomiji, kapital se seli tamo”, naglašava Musabegović, ističući da bi smanjenje kamata u SAD moglo da smanji pritisak na evropsku valutu.

Odluke Centralne banke BiH, iako nisu direktno vezane za politiku ECB-a, ipak su pod indirektnim uticajem evropskih finansijskih kretanja. U slučaju značajnih promjena u Evropi, mogući su i indirektni efekti na domaće kamatne stope, posebno kod kredita u markama.

Prema ocjeni ekonomista, Bosna i Hercegovina trenutno raspolaže dovoljnim deviznim rezervama, koje iznose oko 30 milijardi evra (58,8 milijardi maraka), što Centralnoj banci BiH daje značajan prostor za intervenciju i stabilizaciju u slučaju većih tržišnih poremećaja.