EES sistem registrovao 45 miliona prelazaka na šengenskim granicama od oktobra 2025.

Digitalna evidencija ulazaka i izlazaka ne-EU putnika, 24.000 odbijenih ulazaka, prevoznici sa Zapadnog Balkana upozoravaju na ekonomske posljedice

Evropski sistem za evidenciju ulazaka i izlazaka (EES) zvanično je u punoj 24-časovnoj primjeni od 10. aprila 2026. godine na svim šengenskim granicama, a do sada je registrovano više od 45 miliona prelazaka granice od početka rada sistema 12. oktobra 2025. Digitalni režim obuhvata državljane svih zemalja van Evropske unije, uključujući Srbiju i zemlje Zapadnog Balkana, koji sada moraju prilikom svakog ulaska i izlaska iz šengenske zone biti registrovani kroz EES, što podrazumijeva striktno poštivanje pravila boravka najviše 90 dana u periodu od 180 dana.

Sistem je zamišljen kao automatska platforma koja zamjenjuje pečatiranje pasoša digitalnim bilježenjem svakog prelaska granice, pri čemu se evidentiraju lični podaci iz putne isprave, fotografija lica i otisci prstiju putnika. Cilj EES-a je precizna kontrola boravka i sprječavanje prekoračenja dozvoljenog vremena za ne-EU putnike, što je dosad rezultiralo odbijanjem ulaska za 24.000 osoba zbog neispravne dokumentacije ili neadekvatnog opravdanja namjere putovanja.

Prema riječima direktora Nacionalne asocijacije turističkih agencija Srbije (YUTA) Aleksandra Seničića, očekuju se veće gužve na graničnim prelazima, posebno prema Hrvatskoj, Mađarskoj i Rumuniji, dok turističke agencije i putnici moraju biti spremni na dodatne procedure i duže čekanje tokom vikenda. Pravilo 90/180 dana posebno pogađa prevoznike iz regiona, jer vozači u međunarodnom transportu često prelaze ovu granicu zbog prirode posla, dok prosječan turistički putnik rijetko koristi puni dozvoljeni boravak.

Prevoznici sa Zapadnog Balkana već su krajem januara organizovali proteste i blokade graničnih prelaza, ukazujući na ekonomske posljedice novog režima po sektor transporta i širi privredni lanac u regionu. Posebno su pogođeni kamiondžije iz BiH i Srbije, gdje je planirana blokada granice nakon Uskrsa odgođena, dok se očekuju moguća lokalna rješenja za ublažavanje ovih posljedica.

EES se često povezuje sa Evropskim sistemom za informacije i odobravanje putovanja (ETIAS), ali ETIAS, čija se primjena planira za kraj 2026. godine, predstavlja zaseban sistem elektronske dozvole za putovanje i biće naplatan, dok je EES besplatan i odnosi se isključivo na evidenciju prelazaka granica. EES je trenutno implementiran u 29 evropskih zemalja i predstavlja ključni alat za automatizaciju granične kontrole i jačanje sigurnosti šengenskog prostora.