Evropski aerodromi suočeni s nestašicom mlaznog goriva, cijena dostigla rekordnih 1.838 dolara po toni

Persijski zaliv čini 50 posto uvoza goriva za avijaciju, blokada Ormuskog moreuza prijeti prekidom letova i ekonomskim gubicima

Evropska podružnica Međunarodnog savjeta aerodroma (ACI Europe) upozorila je da bi Evropa u naredne tri sedmice mogla ostati bez dovoljnih zaliha mlaznog goriva ako se pomorski saobraćaj kroz Ormuški moreuz uskoro ne normalizuje. Prema zvaničnim podacima, Persijski zaliv je glavni izvor snabdijevanja, obezbjeđujući oko 50 posto ukupnog uvoza goriva za evropsku avijaciju.

U pismu upućenom evropskim komesarima za energetiku i turizam, generalni direktor ACI Europe Olivije Jankovec istakao je da je rizik od sistemske nestašice goriva realan ukoliko se ne obezbijedi stabilan prolaz kroz Ormuški moreuz u naredne tri sedmice. Kriza bi ozbiljno poremetila rad evropskih aerodroma i vazdušnu povezanost, uz mogućnost teških ekonomskih posljedica za lokalne zajednice i cijelu Evropu.

Aktuelni sukob na Bliskom istoku rezultirao je blokadom Ormuskog moreuza, kroz koji prolazi oko 20 posto svjetske nafte, kerozina i gasa. Kao posljedica, cijena mlaznog goriva u Evropi prošle sedmice dostigla je rekordnih 1.838 dolara po toni (oko 3.217 maraka), što je značajan rast u odnosu na 831 dolar (oko 1.455 maraka) prije početka sukoba.

Brojne evropske avio-kompanije već su povećale cijene karata i obustavile dio letova, navodeći sigurnosne i profitabilne razloge. Jankovec je u pismu naglasio da oslanjanje isključivo na tržišne snage nije opcija i pozvao Evropsku uniju da interveniše kroz kolektivnu kupovinu goriva i privremeno ukidanje određenih propisa o uvozu.

ACI Europe traži od EU hitno praćenje dostupnosti mlaznog goriva i snabdijevanja tokom narednih šest mjeseci, kao i jačanje podrške proizvodnji i pristupačnosti održivog avijacijskog goriva (SAF). Takođe se ukazuje na potrebu ublažavanja određenih zakonodavnih ograničenja, posebno u vezi sa smanjenjem emisije metana u energetskom sektoru.

Aerodromi sa manje od milion putnika godišnje već se suočavaju s izazovima održivosti, a trenutna kriza dodatno ugrožava njihovu stabilnost i lokalne zajednice, što može uticati na ukupnu koheziju unutar EU. Vazdušni saobraćaj doprinosi bruto domaćem proizvodu evropskih ekonomija sa 851 milijardom eura (oko 1,66 biliona maraka) godišnje i podržava 14 miliona radnih mjesta.

ACI Europe okuplja oko 600 aerodroma iz 50 zemalja, a trenutna situacija zahtijeva koordiniranu akciju Brisela kako bi se izbjegle teške posljedice za evropsku avijaciju i širu ekonomiju.