Evropska unija uvodi EES sistem na svim granicama od 10. aprila 2026. godine

Digitalni sistem ulaska i izlaska zamijenit će pečatiranje pasoša za državljane zemalja izvan EU, uz obavezno prikupljanje biometrijskih podataka.

Evropska unija je najavila da će od 10. aprila 2026. godine novi Elektronski sistem ulaska i izlaska (EES) biti potpuno operativan na svim graničnim prijelazima, uključujući aerodrome i kopnene granice. Ova mjera, koja se odnosi na državljane zemalja koje nisu članice EU i ne pripadaju šengenskom prostoru, ima za cilj unaprijediti sigurnost i efikasnost kontrole na granicama.

Sistem EES, čija je djelimična primjena počela u novembru 2025. godine, zamijenit će dosadašnje pečatiranje pasoša digitalnim evidentiranjem svakog ulaska, izlaska ili odbijanja ulaska putnika. Prilikom prelaska granice, od putnika će biti zatraženo da daju biometrijske podatke, uključujući otiske prstiju, fotografiju lica i osnovne podatke iz putne isprave. Ove informacije će se čuvati u centralizovanoj bazi podataka radi preciznog praćenja kretanja i sprječavanja zloupotreba.

Prema podacima evropskih institucija, od početka rada EES sistema registrovano je više od 45 miliona prelazaka granice od strane putnika izvan EU. Tokom tog perioda, više od 24.000 osoba nije dobilo dozvolu za ulazak zbog različitih razloga, među kojima su neadekvatni putni dokumenti, lažni identiteti ili nedostatak opravdanja za posjetu.

Zvaničnici navode da je sistem EES značajno doprinio identifikaciji osoba koje predstavljaju sigurnosni rizik. Više od 600 pojedinaca, koji su prethodno pokušali ući u šengenski prostor pod različitim identitetima ili sa falsifikovanim dokumentima, otkriveno je i evidentirano zahvaljujući biometrijskim provjerama. Primjer toga je slučaj iz Rumunije, gdje je zahvaljujući EES sistemu otkriven putnik koji je koristio dva različita identiteta, a kojem je prethodno tri puta odbijen ulazak u šengensku zonu.

Iz Delegacije Evropske unije naglašavaju da novi sistem omogućava bržu i precizniju provjeru identiteta, što značajno smanjuje mogućnost prevare i doprinosi boljoj zaštiti vanjskih granica Evrope. “Biometrijski podaci omogućavaju graničnim službama da efikasnije utvrde da li je osoba već pokušala ući u EU pod drugim imenom ili uz lažnu dokumentaciju”, navedeno je u saopćenju.

Putnici iz Bosne i Hercegovine i drugih zemalja regiona savjetuju se da prije putovanja provjere važenje svojih pasoša, budući da je za ulazak u EU potrebno da dokument važi najmanje tri mjeseca nakon planiranog datuma izlaska iz EU. Očekuje se da bi u prvim mjesecima primjene EES sistema moglo doći do povećanih gužvi na graničnim prijelazima, posebno tokom turističke sezone, zbog dodatnih procedura evidentiranja biometrijskih podataka.

Stručnjaci za sigurnost navode da će EES sistem, uz planirani Evropski sistem za odobravanje putovanja (ETIAS), dodatno modernizirati i ojačati kontrolu kretanja na granicama EU, ali i zahtijevati od građana da se bolje informišu o novim pravilima prije nego krenu na put. “Digitalizacija i biometrija su budućnost kontrole granica, ali je važno da putnici budu spremni na nove procedure kako bi izbjegli nepotrebna zadržavanja”, ocijenio je jedan od evropskih eksperata za graničnu sigurnost.

Evropska unija planira nastaviti s informativnim kampanjama i obukom graničnog osoblja kako bi tranzicija na novi sistem protekla uz što manje poteškoća za putnike i granične službenike.