Moldavijsko tužilaštvo otkrilo mrežu ruskih kampova za obuku u BiH i Srbiji

Istraga obuhvata više od 80 osoba osumnjičenih za organizaciju i obuku operativaca s ciljem destabilizacije evropskih država, uključujući radnje u okolini Banje Luke tokom 2024. godine.

Moldavijsko tužilaštvo otvorilo je proces protiv više desetina osoba osumnjičenih za učešće u organizaciji i sprovođenju obuka u ruskim kampovima na teritoriji Bosne i Hercegovine i Srbije, s ciljem slanja operativaca u evropske države radi destabilizacije. Suđenje koje se vodi u Kišinjevu donijelo je nove detalje o načinu funkcionisanja ovih kampova, a prema navodima tužilaštva, glavni regruter bio je Anatoli Priženko, dok su ključni svjedoci opisali tok regrutacije, obuke i planirane aktivnosti.

Na jučerašnjem ročištu svjedočio je Maksim Roska, koji je izjavio da mu je Priženko ponudio dvosedmično putovanje uz novčanu naknadu od 300 do 500 američkih dolara. Nakon prihvatanja ponude, Roska je, prema vlastitom svjedočenju, boravio u kampovima u Srbiji i Bosni i Hercegovini, gdje je učio upravljanje dronovima, izbjegavanje policije tokom protesta i rukovanje eksplozivnim napravama. Kako je naveo, instruktori u kampu bili su povezani s međunarodnom mrežom bliskom ruskoj grupi Vagner, a obuka se odvijala uoči predsjedničkih izbora u Moldaviji 2024. godine.

Prema sudskim dokumentima, regrutovani operativci su, tokom obuke u šumama kod Banje Luke, upućivani da snimaju administrativne i vladine objekte te izviđaju potencijalne lokacije za lansiranje dronova. Svjedoci su naveli da su učesnicima poručivali kako bi, u slučaju pobjede proevropske predsjednice Maje Sandu, u Moldaviji mogao izbiti konflikt sličan onom u Ukrajini. Uz Rosku, još nekoliko lica je optuženo ili osumnjičeno za učešće u destabilizacijskim aktivnostima u Francuskoj i Njemačkoj.

Moldavijske vlasti su tokom istrage zaplijenile raznu opremu, između ostalog valute iz Srbije i BiH, baterijske lampe, SIM kartice, USB uređaje, komponente za dronove, naočale za virtuelnu stvarnost te jednokratne uređaje za izbacivanje granata iz zraka. Prilikom kontrole na granici s Rumunijom u oktobru 2024. godine, Roska je zadržan zajedno s još nekoliko osoba, od kojih su tri već pravosnažno osuđene na zatvorske kazne zbog poticanja masovnih nereda.

Svjedoci su dodatno naveli da je logističku podršku učesnicima kampova pružao muškarac po imenu Mircho Angelov, jedan od 11 stranih državljana koji su, prema obavještajnim podacima, djelovali kao instruktori i pomoćno osoblje u BiH i Srbiji. Angelov je bio zadužen za dostavu hrane i transport regruta do lokacija za obuku.

Ministrica unutrašnjih poslova Moldavije, Misail Ničitin, izjavila je da su ruske mreže za obuku operativaca uspostavljene ne samo u Moldaviji, već i u Srbiji i BiH, te da vlasti od 2024. godine ulažu napore u razbijanje ovakvih struktura. “Slučaj protiv Priženka pokazuje da su operacije proširene izvan granica Moldavije i predstavljaju prijetnju širem evropskom prostoru”, navela je Ničitin u pisanom obraćanju.

Vlada Moldavije je u dokumentima dostavljenim evropskim zvaničnicima navela da su pravoslavni sveštenici i drugi lokalni akteri dobijali instrukcije za širenje dezinformacija i politički uticaj, a ruski posrednici koristili su napredne digitalne metode, uključujući lažne identitete i razmjenu poruka putem aplikacija. Posebno je istaknuto i korištenje mreža za kupovinu glasova, organizaciju protesta, kao i finansiranja preko kriptovaluta.

Proces protiv osumnjičenih za djelovanje u ruskim kampovima u BiH i Srbiji nastavlja se pred sudom u Kišinjevu, a tužilaštvo najavljuje nastavak istrage protiv više od 80 osoba. Zvaničnici ističu da je ovakav tip obuke i regrutacije prijetnja sigurnosti ne samo Moldavije, već i drugih evropskih država.