NATO bombardovao više gradova u Srbiji 3. aprila 1999. godine, poginulo najmanje 14 civila

Vazdušni udari NATO saveza pogodili su centar Aleksinca, Beograd i Novi Sad, izazivši veliku materijalnu štetu i gubitak života daleko od vojnih ciljeva.

Trećeg aprila 1999. godine, tokom intenziviranja vazdušnih napada na Saveznu Republiku Jugoslaviju, avioni NATO saveza izveli su koordinirane udare na više gradova, pri čemu su najteže pogođeni Aleksinac, Beograd, Novi Sad i Vranje. Prema službenim izvještajima, u Aleksincu je u večernjim satima projektilima razoreno gradsko jezgro, udaljeno kilometrima od bilo kakvih vojnih objekata, a smrtno je stradalo najmanje 12 civila dok je više desetina osoba povrijeđeno.

U napadu na Vranje, iste večeri, poginulo je još dvoje civila, potvrđuju zvanični podaci. Materijalna šteta u Aleksincu i Vranju uključuje uništene stambene objekte, oštećenu infrastrukturu, kao i dugotrajni prekid osnovnih komunalnih usluga, što je lokalno stanovništvo ostavilo bez struje, vode i telefonskih veza.

U Beogradu su prvi put od početka bombardovanja 24. marta pogođeni objekti u užem centru grada. Na meti su bile zgrade Ministarstva unutrašnjih poslova na republičkom i saveznom nivou, kao i Dom vazduhoplovstva u Zemunu. Zvaničnici su potvrdili da su prilikom ovih udara zabilježene materijalne štete, ali nisu objavljene informacije o žrtvama u Beogradu tog dana.

Novi Sad je istovremeno pretrpio novu rundu napada na ključnu infrastrukturu, kada je srušen još jedan most na rijeci Dunav, drugi od početka zračnih operacija. Uništavanje mostova dodatno je otežalo normalan život u gradu, blokiralo saobraćaj, te usporilo dostavu humanitarne pomoći i evakuaciju stanovništva iz ugroženih područja.

Prema saopćenjima iz tadašnje Vlade Republike Srbije, svi pogođeni ciljevi bili su civilni i udaljeni od vojnih instalacija, a napadi su okarakterisani kao direktno usmjereni na civilnu infrastrukturu i stanovništvo. “Ovim napadima nanesena je ogromna šteta našim gradovima i nedužnim ljudima, a međunarodna javnost mora prepoznati stvarne posljedice ovih udara”, navedeno je u zvaničnom saopćenju Vlade.

Nezavisni analitičari ukazuju da su napadi na civilne ciljeve u to vrijeme bili u suprotnosti sa međunarodnim humanitarnim pravom, koje propisuje zaštitu civila i zabranu neselektivnog bombardovanja. “Pogođene lokacije nisu imale vojni značaj, što ukazuje na ozbiljno kršenje Ženevskih konvencija”, izjavio je tadašnji pravni ekspert za međunarodno pravo.

Stanovnici Aleksinca i drugih pogođenih mjesta opisali su osjećaj straha i neizvjesnosti koji je uslijedio nakon udara. “Nismo mogli vjerovati da su ciljevi bili naše kuće i škole. Grad je preko noći postao ruševina, a ljudi su u panici tražili preživjele pod ruševinama”, svjedočio je jedan od preživjelih građana Aleksinca.

Humanitarne organizacije su nakon napada izvijestile o hitnoj potrebi za medicinskom pomoći, smještajem i osnovnim potrepštinama za stotine raseljenih porodica. Ljekarske ekipe su radile bez prestanka na evakuaciji povrijeđenih i pružanju prve pomoći, dok su lokalne vlasti apelovale na međunarodnu pomoć.

Nastavak bombardovanja tokom aprila 1999. godine doveo je do daljeg pogoršanja humanitarne situacije, a procjene o ukupnom broju civilnih žrtava i materijalnoj šteti i danas su predmet analiza međunarodnih organizacija. Istrage o tačnim okolnostima i odgovornosti za napade na civilne ciljeve još uvijek traju u okvirima međunarodnog prava.