MMF procjenjuje pad globalnog rasta na 3,1 posto zbog sukoba na Bliskom istoku

Cijena nafte prešla 100 dolara po barelu, inflacija bi mogla dostići 5,4 posto u slučaju pogoršanja sukoba

Međunarodni monetarni fond (MMF) upozorio je da bi nastavak eskalacije sukoba između Sjedinjenih Američkih Država, Izraela i Irana mogao značajno usporiti globalni ekonomski rast, uz rast inflacije i rizik od ozbiljnih poremećaja na finansijskim tržištima. U najnovijem izvještaju MMF-a navodi se da su posljedice rata na Bliskom istoku već uticale na globalne ekonomske prognoze za 2026. godinu, uz smanjenje očekivanog rasta i povećanje inflacionih pritisaka.

Prema osnovnom scenariju MMF-a, globalni ekonomski rast mogao bi pasti sa prethodno projektovanih 3,4 posto na 3,1 posto u 2026. godini, dok bi inflacija porasla na 4,4 posto. U nepovoljnijem scenariju, u kojem bi cijene energenata ostale visoke, rast bi dodatno usporio na 2,5 posto, a inflacija bi mogla doseći 5,4 posto. Najteži scenario, koji uključuje produžen sukob i cijene nafte iznad 110 dolara po barelu, gurnuo bi globalnu ekonomiju na prag recesije sa rastom od oko 2 posto.

MMF podsjeća da je globalna ekonomija rast ispod 2 posto zabilježila samo nekoliko puta od 1980. godine, uključujući finansijsku krizu 2008. i pandemiju 2020. godine, što dodatno naglašava ozbiljnost trenutne situacije.

Tržišta energenata su pod dodatnim pritiskom – cijena nafte je početkom sedmice prešla granicu od 100 dolara po barelu, nakon zastoja u pregovorima između Vašingtona i Teherana te blokade Hormuškog moreuza, ključne svjetske rute za transport nafte. Iako su cijene kasnije blago pale, neizvjesnost i dalje dominira tržištima, što povećava rizik za globalnu ekonomiju.

MMF naglašava da će najveći udar podnijeti zemlje u razvoju i neto uvoznici energenata, ali se očekuje i značajan efekat na razvijene ekonomije. Prognoza rasta za Veliku Britaniju spuštena je na 0,8 posto, uz inflaciju blizu 4 posto, što je najviši nivo među zemljama G7. Također, prognoza rasta za Sjedinjene Američke Države revidirana je na 2,3 posto, pri čemu se već bilježe posljedice kroz rast cijena energenata i životnih troškova.

Na nedavnim proljetnim sastancima MMF-a i Svjetske banke u Vašingtonu, finansijski lideri raspravljali su o mogućim mjerama odgovora na krizu. Britanska ministrica finansija Rejčel Rivs pozvala je na koordinisan međunarodni odgovor i ciljanu podršku građanima i ekonomiji. Glavni ekonomista MMF-a Pjer-Olivije Gurinša istakao je da je dio ekonomske štete već nastao, iako postoje signali povremenog smirivanja tenzija.

MMF zaključuje da je najefikasniji način za sprječavanje dublje globalne ekonomske krize brzo okončanje sukoba, upozoravajući da bi produžena nestabilnost mogla imati dugoročne negativne posljedice za globalni ekonomski rast i finansijsku stabilnost.