Cijena brent nafte pala na 107 dolara, gorivo u Srbiji skuplje za 2 do 4 dinara

Rast cijene nafte od 6,3 posto ove sedmice, peto uzastopno poskupljenje goriva na pumpama u Srbiji

Cijena brent nafte na svjetskim berzama pala je na 107 dolara (oko 187 maraka) po barelu, nakon što je tokom prethodnih dana dostizala i 115 dolara (oko 201 marku), što je rezultat martovskog naftnog šoka izazvanog ratom na Bliskom istoku. Uprkos blagom padu, cijena nafte ostaje na visokom nivou, a posljedice se direktno prelivaju na maloprodajne cijene goriva u Srbiji, gdje je danas zabilježeno peto uzastopno poskupljenje.

Prema posljednjoj odluci, cijena benzina BMB95 porasla je na 188 dinara (oko 3,2 marke) po litru, dok je cijena standardnog evrodizela dostigla 212 dinara (oko 3,6 maraka) po litru. U odnosu na prethodnu sedmicu, to predstavlja povećanje od dva dinara za benzin i četiri dinara za dizel. Ove promjene posljedica su rasta cijena na svjetskim berzama, gdje je brent nafta tokom ove sedmice zabilježila rast od 6,3 posto, a od početka mjeseca cijena je porasla za oko 50 posto.

Naftni šok izazvan ratom na Bliskom istoku doveo je do poremećaja u transportu, izvlačenju i preradi nafte, pri čemu su brojne rafinerije u regionu Mediterana oštećene tokom borbi. Zbog toga su porasle i cijene derivata u mediteranskim lukama, što se direktno odražava na veleprodajne i maloprodajne cijene goriva u Srbiji i regionu.

Vlade u regionu primjenjuju različite mjere kako bi ublažile rast cijena, uključujući smanjenje akciza, administrativnu kontrolu cijena i ograničenje potrošnje za pojedine kategorije potrošača. Srbija je aktivirala gotovo sve mjere, uključujući smanjenje akciza za 61 posto, administrativno ograničenje rasta cijena goriva te korištenje državnih rezervi. U posljednjem interventnom potezu, iz strateških rezervi pušteno je 40.000 tona nafte nabavljene po ranijim, nižim cijenama.

Maloprodajne cijene goriva u Srbiji i dalje se formiraju prema Uredbi o ograničenju cijena donesenoj sredinom februara 2022. godine, koja je kasnije više puta mijenjana i produžavana. Prema važećim pravilima, cijena derivata formira se na osnovu prosječne veleprodajne cijene utvrđene od strane Ministarstva energetike i rudarstva, uz dodatak maloprodajne marže i PDV-a. Pri tome se ne uzima u obzir fabrika cijena domaće rafinerije, koja je trenutno van funkcije zbog zastoja u dotoku nafte, već prosek kotacija na berzama za tržište Mediterana (PLATTS CIF Mediteran, luka Đenova/Lavera).

Iako posljednje poskupljenje nije dramatično, kontinuirani rast cijena goriva tokom prethodnih sedmica dodatno pritišće potrošače i privredu. Očekuje se da će dalji razvoj situacije na globalnom tržištu nafte i mjere vlada u regionu i dalje uticati na cijene goriva u narednom periodu.