Evropska unija zadržava zavisnost od kineskog uvoza rijetkih zemnih elemenata uprkos trendu relokacije

Prošle godine 26 posto evropskih kompanija najavilo preseljenje iz Kine, ali zavisnost od uvoza rijetkih elemenata ostaje nepromijenjena

Evropska unija i dalje ostaje snažno zavisna od uvoza rijetkih zemnih elemenata iz Kine, iako brojne evropske kompanije intenziviraju napore da diverzificiraju lance snabdijevanja i smanje poslovnu izloženost kineskom tržištu. Prema izjavama predsjednika Privredne komore EU Jensa Eskelunda, iznijetim tokom posjete Pekingu, unatoč višegodišnjim diskusijama i strateškim planovima, nije došlo do značajnog smanjenja zavisnosti evropske industrije od kineskog izvoza.

Nedavna anketa pokazala je da je prošle godine 26 posto kompanija iz Evropske unije najavilo preseljenje iz Kine ili otvaranje novog sjedišta izvan te zemlje, što predstavlja dvostruko veći udio u odnosu na kompanije koje su istovremeno iz Kine premještale lance snabdijevanja ka Evropi ili drugim tržištima. Ipak, trend relokacije, prema riječima Eskelunda, više je posljedica potrebe za očuvanjem konkurentnosti i „mehanizam preživljavanja“ u trenutnim tržišnim okolnostima, nego što vodi ka stvarnom smanjenju zavisnosti od kineske ponude rijetkih zemnih elemenata.

U industrijskoj praksi, evropske kompanije u većini sektora suočavaju se s prisustvom najmanje jednog kineskog konkurenta, pri čemu je, kako navodi Eskelund, neophodno plasirati proizvode bolje kvalitete po nižim cijenama kako bi se održala tržišna pozicija. Eskelund je ukazao i na stepen zavisnosti evropske proizvodnje od kineskih isporuka, ilustrativno ističući da „nije siguran da Evropa može proizvesti čak ni pastu za zube bez Kine“.

Kineske vlasti su 2025. godine najavile uvođenje kontrole izvoza rijetkih elemenata, ali su te mjere odgođene do novembra ove godine nakon što su predsjednici SAD i Kine dogovorili privremenu suspenziju trgovinskog spora povezanog sa pitanjima u regiji Južne Koreje. Ta odluka privremeno je smanjila pritisak na evropsku industriju, ali dugoročna neizvjesnost ostaje, s obzirom na to da EU još nema razvijene alternative za ključne sirovine potrebne za napredne tehnologije, elektroniku i obnovljive izvore energije.

Zavisnost evropske industrije od kineskog uvoza rijetkih zemnih elemenata zadržava se kao strateški izazov, a kretanja na globalnom tržištu i dalje usmjeravaju odluke evropskih kompanija o investicijama, inovacijama i geografskom pozicioniranju proizvodnje.