Pet zemalja EU traži uvođenje poreza na vanredne profite energetskih kompanija zbog rasta cijena goriva

Ministri finansija Španije, Njemačke, Austrije, Italije i Portugala pozivaju na zajedničku mjeru, cijena nafte može dostići 150 dolara

Ministri finansija pet zemalja Evropske unije – Španije, Njemačke, Austrije, Italije i Portugala – uputili su zajedničko pismo Evropskoj komisiji u kojem traže uvođenje poreza na vanredne profite energetskih kompanija koje profitiraju od rasta cijena goriva uslijed rata sa Iranom. Pismo, u koje su mediji imali uvid, naglašava da bi takva mjera predstavljala signal jedinstva EU i spremnosti na odlučno djelovanje u aktuelnoj energetskoj krizi.

“To bi takođe poslalo jasnu poruku da oni koji ostvaruju profit kao posljedicu rata moraju dati svoj doprinos u ublažavanju tereta za građane”, navodi se u pismu ministara finansija navedenih zemalja. Ova inicijativa dolazi u trenutku kada su cijene energenata na evropskom tržištu dostigle višegodišnje maksimume.

Prema analizi investicione banke J. P. Morgan, cijena nafte mogla bi dostići 150 dolara (oko 263 marke) po barelu ukoliko poremećaj u protoku energenata kroz Ormuški moreuz potraje do sredine maja. Banka ističe da će se cijene nafte u narednom periodu kretati između 120 i 130 dolara (oko 210-228 maraka) po barelu, dok su cijene dizela u Evropi dosegle najviši nivo od 2022. godine.

Na londonskoj berzi fjučersi na dizel porasli su na više od 200 dolara (oko 350 maraka) po barelu, odnosno 1.498 dolara (oko 2.621 marku) po toni, uz dnevni skok od gotovo deset posto. Ovakva dešavanja predstavljaju značajan ekonomski pritisak za potrošače i privredu širom Evrope.

Ministri finansija ističu da je cilj poreza na vanredne profite energetskih kompanija omogućiti pravičniju raspodjelu tereta nastalog uslijed povećanja cijena energenata i pomoći građanima koji su najviše pogođeni inflacijom. U pismu se dodaje da bi evropska solidarnost i odlučnost uvođenjem ove mjere mogle doprinijeti stabilizaciji tržišta i zaštiti najugroženijih slojeva stanovništva.

Pored rasta cijena sirove nafte, evropsko tržište suočava se i sa rastom cijena derivata, što dodatno komplikuje situaciju za industriju i krajnje potrošače. Dosadašnje analize pokazuju da su poremećaji u snabdijevanju energentima, izazvani sukobom u bliskoistočnoj regiji, ključni faktor ovakvih kretanja.

Evropska komisija još nije zvanično odgovorila na pismo ministara, ali se očekuje intenziviranje rasprave o mogućem uvođenju poreza na vanredne profite u narednim sedmicama. Energetski sektor ostaje pod posebnom pažnjom ekonomskih analitičara i političkih donosioca odluka, s obzirom na potencijalne ekonomske i socijalne posljedice nastavka rasta cijena goriva.