Američke obavještajne službe upozorile na ruski uticaj i poticanje separatizma u Bosni i Hercegovini

Godišnji izvještaj američkih obavještajnih agencija za 2024. godinu ističe aktivnosti Rusije na Zapadnom Balkanu, s posebnim akcentom na Republiku Srpsku i destabilizaciju BiH.

Bosna i Hercegovina našla se među državama koje su posebno istaknute u godišnjoj procjeni globalnih prijetnji za 2024. godinu, koju su objavile američke obavještajne agencije. U izvještaju se navodi da Rusija aktivno potiče nestabilnost na Zapadnom Balkanu, s posebnim fokusom na podršku separatističkim inicijativama unutar Republike Srpske. Dokument je predstavila Tulsi Gabard, direktorica američkih obavještajnih agencija, koja je naglasila da procjena obuhvata prijetnje ne samo za Sjedinjene Američke Države, već i za njihove saveznike i interese širom svijeta.

Prema izvještaju, rat u Ukrajini dodatno je produbio političke podjele na Balkanu, a posljedice su posebno vidljive kroz rastuće tenzije između Rusije i Zapada. “Rusija potiče nestabilnost između Srbije i Kosova oko statusa Kosova, dok istovremeno podržava pokušaje otcjepljenja Republike Srpske od Bosne i Hercegovine”, navodi se u izvještaju. Dalje se ističe da Moskva koristi širok spektar instrumenata, uključujući podršku nevladinim organizacijama i promoviranje narativa o srpskoj žrtvi, kako bi ojačala uticaj i oslabila prozapadne integracije država regiona.

Izvještaj američkih službi upozorava i na šire posljedice ovakvog djelovanja, posebno u kontekstu evropske sigurnosti i procesa euroatlantskih integracija zemalja Zapadnog Balkana. “Rusija koristi nevladine organizacije koje sponzoriše država kako bi vodila kampanje s ciljem ometanja NATO-a i Evropske unije, naglašavajući narativ o srpskoj žrtvi i promovirajući veze s Rusijom, posebno u Bosni i Hercegovini, Crnoj Gori i Srbiji, koje imaju značajne etničke srpske populacije”, ističe se u dokumentu.

Politički analitičari u Bosni i Hercegovini već su ranije upozoravali na povećane aktivnosti ruskih institucija i njenih saveznika u regionu. Prema riječima jednog od vodećih eksperata za sigurnost u Sarajevu, ovakve ocjene iz međunarodnih izvora potvrđuju zabrinutost zbog kontinuiranih pokušaja destabilizacije državnih institucija i sprečavanja napretka BiH prema članstvu u Evropskoj uniji i NATO-u.

Vlasti u Bosni i Hercegovini nisu zvanično komentarisale posljednji izvještaj, ali su ranije više puta istakle opredijeljenost za očuvanje teritorijalnog integriteta i nastavak reformskih procesa. S druge strane, predstavnici entiteta Republika Srpska često su iznosili stavove o “pravu na samoopredjeljenje”, što međunarodni predstavnici u BiH i evropske institucije smatraju prijetnjom stabilnosti i miru u zemlji.

Izvještaj američkih obavještajnih agencija biće razmatran i u okviru tijela Evropske unije, s obzirom na to da se Zapadni Balkan nalazi u neposrednom susjedstvu EU-a i ima ključan značaj za sigurnost kontinenta. Očekuje se da će međunarodne organizacije u narednim mjesecima intenzivirati diplomatske napore kako bi spriječile moguće eskalacije i ojačale otpornost država regiona na vanjske uticaje.