Obilježena 92. godišnjica smrti Safvet-bega Bašagića, prvog bošnjačkog doktora nauka

Safvet-beg Bašagić, istaknuti pjesnik, historičar i političar, preminuo je 9. aprila 1934. godine u Sarajevu, ostavivši neizbrisiv trag u kulturnoj i naučnoj historiji Bosne i Hercegovine.

U Sarajevu je danas obilježena 92. godišnjica smrti Safvet-bega Bašagića, jednog od najznačajnijih bošnjačkih intelektualaca i prvog doktora nauka iz reda Bošnjaka. Bašagić, koji je preminuo 9. aprila 1934. godine, sahranjen je u haremu Gazi Husrev-begove džamije, među velikanima bosanskohercegovačke historije. Njegova dženaza okupila je više od pet hiljada ljudi, uključujući brojne ličnosti iz kulturnog i javnog života tadašnje Bosne i Hercegovine.

Safvet-beg Bašagić rođen je 6. maja 1870. godine u Nevesinju, u porodici sa bogatom begovskom tradicijom, potomak je uglednih porodica iz istočne Hercegovine s obje strane. Osnovno obrazovanje stekao je u Mostaru i Konjicu, a 1882. godine preselio je u Sarajevo, gdje je završio ruždiju i gimnaziju. Studije orijentalnih jezika nastavio je na Univerzitetu u Beču, gdje je 1910. godine doktorirao iz oblasti orijentalistike i historije islama.

Bašagić je bio inicijator bošnjačkog nacionalnog preporoda početkom 20. stoljeća, te utemeljitelj i prvi predsjednik društva „Gajret“, koje je bilo preteča današnje Bošnjačke zajednice kulture. Kroz svoj rad kao pjesnik, historičar, dramski pisac, prevodilac i političar, dao je nemjerljiv doprinos razvoju bh. književnosti i kulturne historiografije. Kao predsjednik Bosanskog sabora, aktivno je učestvovao u političkom životu, a nakon Prvog svjetskog rata radio je kao kustos u Zemaljskom muzeju u Sarajevu do penzionisanja 1927. godine.

Poeziju je počeo pisati još kao učenik, a tokom studija u Beču izdao je prvu zbirku pjesama „Trofanda iz hercegovačke dubrave“. Bio je jedan od pokretača lista „Behar“, te osnivač više društava i kulturnih inicijativa, uključujući „El-Kamer“ i „Muslimanski klub“. Njegove pjesme, često objavljene pod pseudonimom Mirza Safvet, odlikuju se motivima bosanskog ponosa, a značajna su i njegova djela iz oblasti historije, poput „Kratke upute u prošlost Bosne od 1463. do 1850.“ i „Znameniti Hrvati, Bošnjaci i Hercegovci u turskoj carevini“.

Bašagić se bavio i prevođenjem, posebno perzijske i arapske poezije, među kojima se izdvaja prijevod „Rubaija“ Omera Hajama. Njegova zbirka islamskih rukopisa, koja se danas čuva u Univerzitetskoj biblioteci u Bratislavi, uvrštena je u UNESCO-v program „Memory of the World“.

Rodna kuća Safvet-bega Bašagića u Nevesinju, smještena u blizini Careve džamije, proglašena je nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine 2005. godine, a danas privlači brojne posjetioce koji žele upoznati život i rad ovog značajnog intelektualca.

Povodom godišnjice, istaknuto je da Bašagićevo djelo i dalje nadahnjuje nove generacije, a njegova borba za obrazovanje, kulturni razvoj i očuvanje identiteta ostaju trajne vrijednosti u bosanskohercegovačkom društvu. Njegov lik je 2014. godine ovjekovječen i na poštanskoj markici, čime je još jednom potvrđen njegov značaj za historiju Bosne i Hercegovine.