Grčki kapetan Marinos Ricudis odbio učešće u NATO bombardovanju SR Jugoslavije 1999. godine

Marinos Ricudis, tadašnji kapetan broda, odbio je naređenje da učestvuje u napadu na Srbiju, što je rezultiralo gubitkom vojne karijere i osudom na uslovnu kaznu.

Marinos Ricudis, tada 36-godišnji kapetan grčke ratne mornarice, postao je poznat u regionu kada je 1999. godine tokom NATO intervencije protiv Savezne Republike Jugoslavije odbio naređenje da sa svojim brodom “Temistoklis” učestvuje u vojnim operacijama protiv Srbije. Incident se dogodio dok je flota NATO-a bila razmještena u Jadranskom moru tokom proljeća 1999. godine, a Ricudis je odlučio vratiti brod u matičnu luku, navodeći da kao pravoslavac ne može učestvovati u napadu na, kako je rekao, “bratski narod”.

Ova odluka izazvala je široku pažnju u Grčkoj i regionu, posebno zbog činjenice da su tadašnje vlasti NATO članica bile pod pritiskom da učestvuju u vojnoj akciji. Ricudis je zbog neposluha predat vojnom sudu, gdje mu je za samo jedan dan prekinuta karijera u mornarici. Osuđen je na uslovnu kaznu zatvora u trajanju od dvije i po godine i trajno udaljen iz vojne službe. Nakon izlaska iz vojske, Ricudis je nastavio svoj profesionalni život radeći na jahtama i u civilnom sektoru pomorstva.

Njegov čin naišao je na odobravanje i poštovanje u Srbiji, gdje je kasnije odlikovan ordenom Svetog cara Konstantina, koji mu je uručila Srpska pravoslavna crkva. U intervjuima za brojne medije, Ricudis je istakao kako je odluka bila teška, ali da nije mogao postupiti drugačije: “Bio je fantastičan osjećaj donijeti odluku da podržim naciju koja se borila protiv daleko nadmoćnijeg neprijatelja. Izuzetno sam ponosan zbog tog trenutka koji sam pružio i svom i vašem narodu. To je zajednička priča između mene, moje kulture i vaše kulture,” naveo je Ricudis u razgovoru za medije.

Građani Srbije su mu više puta izrazili zahvalnost, uključujući i mural sa njegovim likom i zastavama Grčke i Srbije u Beogradu, koji je oslikan na Dorćolu povodom njegovog rođendana. “Grafit u Beogradu je bio moj rođendanski poklon, predivan je. Hvala svim mojim srpskim prijateljima,” napisao je Ricudis na društvenim mrežama.

Stručnjaci za međunarodne odnose podsjećaju da je Grčka, iako članica NATO-a, imala izraženo protivljenje bombardovanju SR Jugoslavije, što su potvrdile i tadašnje demonstracije građana u Atini i Solunu. Ricudisov slučaj postao je simbol lične savjesti i otpora u vojnim strukturama, a njegov gest je i danas predmet rasprava o odnosu vojne discipline i ličnih uvjerenja.

Danas, više od dvije decenije nakon događaja, Marinos Ricudis ostaje upamćen u javnosti Srbije i Grčke kao primjer lične hrabrosti i principijelnosti u teškim vremenima. Njegova priča redovno se spominje u kontekstu odnosa između dvije zemlje i podsjeća na važnost etičkih odluka u savremenim vojnim operacijama.