Obaranje američkog bombardera F-117 kod Beograda 1999. podiglo moral i ujedinilo vojsku i građane

Potpukovnici Đorđe Aničić i Ljubinko Đurković istaknuli su značaj ovog događaja za Jugoslovensku protivvazdušnu odbranu i percepciju NATO snage

Obaranje američkog bombardera F-117 A, za koji se vjerovalo da je nevidljiv za radare, izvršeno je kod Beograda 27. marta 1999. godine tokom NATO bombardovanja Savezne Republike Jugoslavije. Potpukovnik u penziji i ratni zamjenik komandanta Trećeg raketnog diviziona Đorđe Aničić izjavio je da je taj događaj imao veliki uticaj na podizanje morala i ujedinjenje vojske i stanovništva u prvim danima rata. Prema njegovim riječima, uspjeh Jugoslovenske protivvazdušne odbrane pokazao je da je pružanje otpora moguće i protiv tehnički nadmoćnijeg neprijatelja.

Aničić je naveo da je u trenutku obaranja posadi bilo nepoznato koji je avion pogođen, ali su ubrzo nakon toga stigle i zvanične informacije. “U momentu obaranja nismo znali tačno koji je avion pogođen, ali su nakon izvještaja i analize podataka do nas stigle informacije o veličini uspjeha”, izjavio je Aničić. On je dodao da je tehnika korištena tokom ove operacije bila zastarjela u poređenju sa NATO opremom, ali da je izuzetna obučenost i posvećenost posade bila ključna za uspjeh.

Osim F-117 A, prema riječima Aničića, Jugoslovenska protivvazdušna odbrana je tokom iste godine oborila i borbeni avion F-16, koji je pao u blizini Šapca, a pilot Dejvid Goldfejn je kasnije postao komandant ratnog vazduhoplovstva Sjedinjenih Američkih Država. Aničić je istakao da su ove akcije dokaz da vojska nije nanosila gubitke isključivo u tehnici, već i među ljudstvom, te da su ovakvi događaji izmijenili percepciju o nepobjedivosti NATO snaga.

“Ovo je bio trenutak kada su i vojska i građani shvatili da je i tehnološki napredna sila ranjiva”, naveo je Aničić. On je pojasnio i da je pogođen još jedan F-117, što su kasnije potvrdili američki piloti, ali da taj avion nije pao na teritoriji tadašnje SR Jugoslavije. Prema njegovim riječima, zračenje radarskog snopa bilo je jedini način da se otkrije avion sa stelt tehnologijom, a vremenski uslovi te noći dodatno su otežavali operaciju.

Potpukovnik u penziji Ljubinko Đurković, tadašnji komandant sa Košara, naglasio je da je obaranje F-117 A pokazalo kako NATO savez od 19 država nije toliko nadmoćna sila kako se pretpostavljalo. “Naši sistemi su bili generacijama zaostali za NATO tehnologijom, ali su ipak uspjeli oboriti američki avion koji je smatran vrhuncem njihove tehnike”, izjavio je Đurković. On je dodao da je ova vijest bila izuzetno važna za moral vojnika i građana, jer je pokazala da ni najnaprednija vojna tehnologija nije nepobjediva.

Đurković je podsjetio i na širi kontekst tog perioda, ističući da su istovremeno vođene i druge operacije na Kosovu i Metohiji. Prema njegovim riječima, ovaj događaj je uticao na cjelokupnu vojsku, ali i na strategiju daljeg pružanja otpora.

Obaranje F-117 A kod Beograda ostalo je zabilježeno kao jedan od rijetkih slučajeva da je napredni vojni avion sa stelt tehnologijom oboren tokom borbenih dejstava, a ovaj događaj i danas se spominje kao simbol otpora i hrabrosti pripadnika tadašnje Jugoslovenske protivvazdušne odbrane. Stručnjaci ističu da je ovaj slučaj potvrdio važnost ljudskog faktora i obučenosti, posebno u uslovima kada je tehnička opremljenost ograničena u odnosu na protivnika.