Zapadnobalkanski prevoznici traže reset EES sistema zbog gubitka 92 miliona eura dnevno

Kamiondžije iz regiona suočene sa ograničenjem boravka u Šengenu, blokade uzrokuju milionske gubitke za privredu EU i Balkana

Prevoznici sa Zapadnog Balkana nalaze se pred ozbiljnim izazovom zbog uvođenja punog režima elektronskog sistema evidencije ulaska i izlaska (EES) u Šengenskoj zoni, čija puna primjena počinje 10. aprila 2026. godine. Nove digitalne kontrole omogućavaju strogu evidenciju boravka vozača, pa vozači iz Srbije, Bosne i Hercegovine, Crne Gore i Sjeverne Makedonije neće moći ući u EU ako su već boravili više od 90 dana unutar posljednjih 180 dana.

Blokade koje su prevoznici iz regiona organizovali na granicama sa EU od 26. do 30. januara uzrokovale su direktnu štetu od 92 miliona eura (oko 180 miliona maraka) dnevno za kompanije sa Zapadnog Balkana i njihove partnere iz Evropske unije, pokazuju podaci Privredne komore Srbije. Problem se dodatno komplikuje jer su zamjene vozača ograničene, a većina ih je blizu popunjavanja dozvoljenih limita boravka.

U industriji se nezvanično govori o mogućnosti „resetovanja brojača“ EES sistema na granici sa Hrvatskom, što bi privremeno izbrisalo dosadašnje evidencije i olakšalo nastavak poslovanja prevozničkim kompanijama iz regiona. Međutim, prema izjavama Aleksandra Spasića, direktora Poslovnog udruženja Međunarodni transport, ovakvo rješenje nije moguće na nivou pojedinačne države, već isključivo kroz zajedničku odluku cijele Šengenske zone. “Jeste privremeno rješenje, ali nama bi i to značilo četiri mjeseca ‘života’ jer većina vozača je već blizu popunjavanja limita a zamjene nema”, ističe Spasić.

Ako Evropska komisija ostane pri stavu da „propisi ostaju jasni i bez izuzetaka“, slijedi potencijalno novo zaustavljanje transporta. Upravo je zbog ovih pravila krajem januara, a zatim i krajem marta, došlo do blokade graničnih prelaza i protesta, uključujući zabranu okupljanja u Bosni i Hercegovini od strane policije. Prevoznici najavljuju moguću novu akciju nakon Uskrsa, uz koordinaciju sa kolegama iz regiona, o čemu će konačnu odluku donijeti Upravni odbor naredne sedmice.

Aktuelna ograničenja nisu nova, ali su tek sa EES sistemom postala strogo digitalno nadzirana i automatski primjenjivana. To je znatno otežalo kontinuitet u sektoru drumskog transporta, posebno za kompanije izvan EU čija proizvodnja i izvoz zavise od redovnog protoka robe i sirovina. Privredna udruženja ističu da je rješavanje ovog pitanja ključno ne samo za prevoznike, već i za širu ekonomiju u regiji i EU, zbog značajnih lančanih efekata na trgovinu i snabdijevanje.